Her yörede olduğu gibi Yayalar
Kasabası’nın da kendine özgü geleneksel yemekleri vardır. Bunlar düğün, nişan,
sünnet, bayram ve özel günlerde pişirildiği gibi başka zamanlarda da
pişirilebilinmektedir.
1- Dügün Yemekleri: Yüzyıllardır
hiç değişmeyen yemeklerdir. Genellikle beş çeşittir. Bu yemekler şu sıra ile
yenilir: Çorba, et, keşkek, pilav ve helva. Pilav bulgurdan yapılır. Son yıllarda
pirinç de kullanılmaktadır. Helva ise un helvasıdır. İrmikten de yapılmaktadır.
Bazı yörelerimizde bu yemeklerin yanında turşu, ayran ve hoşaf da bulunur.
2- Tarhana: Çorba olarak yenilir.
Çok lezzetli, besleyici ve hafif olur. Hazırlaması oldukça zahmetlidir. Bir
miktar un süt, yoğurt, et suyu, nohut veya fasulye yemeği suyu gibi çeşitli
yiyeceklerle yoğrulur. Bunun içine acı toz biber, bolca domates, nane,
maydanoz, soğan vb. Karıştırılır. İyice yoğrulur. Bir yerde bir-kaç hafta
bekletilir. Bu oluşum kıvamına gelir ekşir. Bundan sonra bu hamur parçalara
ayrılarak bezler üzerinde güneşte kurutulur. Kurutulduktan sonra sürtülerek,
ovalanarak un haline getirilir. Elenir, temizlenir ve tekrar kurutulduktan
sonra kışlık olarak saklanır. Tarhananın üç özelliği vardır.
İmalatı-Özenerek: Tarhana
minarali bol olarak ve otantik değerlerini koruyarak atalarımızın yaptığı
şekilde imal edilir. Reçetesi bin yıllıktır. Ankara, İzmir hıfzısıhha
laboratuvarlarının, Londra Gıda Enstitüsünün Uşak Tarım İl Müdürlüğünün gıda
grubunun yaptığı inceleme sonunda sağlıklı bir besin olduğu tespit edilmiştir.
Pişirilmesi-Bilerek:
Tencereye gereken miktarda yağ, salça, tuz koyup hafifçe ateşte karıştırılarak
Yenmesi-Zevk Alarak: Ekmek
doğranır, sarımsak katılır, fasulye, nohut kavurma katılır. Rendelenmiş peynir
dökülür. Bizim yazdığımız ve sizin ekleyeceğiniz malzemeler de bu çorbaya
girince zihinlerimizi ve vücudumuzu koruyan en iyi doktor ve ilaç ortaya
çıkacaktır.
Kodekse uygundur Yeldanlızâde,
Faydaları belirlendi analizlerle,
Yaz kış içilir büyük keyifle,
Tarhana almadan Uşak’dan geçme..
3- Keşkek: Buğdaydan
yapılır. Buğday, dibeklerle dövülür. Kabuğundan ayrılır. Temizlenir, kurutulur
ve saklanır. Keşkek kepçeyle dövülerek pişirilir. Genellikle et suyu ve et
yemeği ile yenilir.
4- Aşure: En az yedi çeşit
yiyecek katılarak pişirilir. Belirli günlerde hazırlanıp konu – komşuya
dağıtılır. Mesela, buğday, ceviz, nohut, fasulye, şeker, üzüm, susam
karıştırılıp pişirilerek bir aşure yemeği hazırlanabilir.
5- Saraylı veya Sini: Yöreye has
bir baklavadır. Bayram, düğün ve önemli günlerde hazırlanır. Çok lezzetli olur.
6- Alacatene: Bulgur ve
mercimeğin birlikte pişirilmesiyle yapılır. Yanında soğan, salata veya turşu
bulunur.
7- Arap Aşı: Daha ziyade kış mevsiminde
yapılır. Hazırlanıp dondurulan hamurlar dilimlenir. Suda pişirilir. İçine
fasulye, et ve ekşi dağ eriği katılır. Hamur aşı da denir.
8- Topalak: Elde hazırlanan kıyma
soğan, acı toz biber, nane gibi malzemelerle ve bulgurla yoğrulur. Köfte haline
getirilip sulu olarak pişirilir.
9- Yalancı Topalak: Hamur ve
bulgurla hazırlanır. Aynı topalak gibi sulur pişilrilir. Ekşi de katılabilir.
10- Melemen: Yağda soğan, biber ve domates
kavrulup içine yumurta çakılarak hazırlanır.
11- Helva: Un ve şekerden yapılır.
12- Hamur işleri: Göce, şipit, bazlama, darı
şipidi, bezdirme, hamırsız, yufka, bükme, katmer, peksimet, çörek, pide, börek,
aladana, muska ve ekmek gevreği gibi yiyecekler yörede çokça yapılan hamur
işleridir. Bunlar hazırlanırlen yağ, haşhaş sürtmesi, susam, çörekotu,
mevsimine göre çeşitli otlar, sebzeler, yumurta ve peynir gibi malzemeler de
kullanılır.
13- Haşhaş ve susam sürtmesi: Haşhaş ve
susamın kavrularak ezilmesi ile yapılır. Sade veya şekerlenerek yenildiği gibi
hamur işlerine de katılır.
14- Çerez Olarak Hazırlanan Yiyecekler: Darı
ve buğday kaynatılıp tuzlanarak yenir. Buna ”Tuzlama” adı verilir. Kendir,
buğday, darı, nohut, susam gibi yiyecekler kavrularak yenir. Buna da “Kavurga”
adı verilir. Kavurgalar yaşlılar için sürtülüp toz haline getirilir. Yöremizde
”Kavut” adı verilir.
15- Gümlü: Yöreye özgü bir et yemeğidir.
Gümlü adı verilen özel toprak kapta pişer. Hazırlanan etler, soğan, acı biber,
domates, salça ve baharatlar özenle gümlü içine kat kat yerleştirilir. Yağı
tuzu katılır. Kapağı kapatılıp ağzı hamurla hava almayacak şekilde sıvanır ve
odun ateşinde kendi halinde hiç el değmeden pişirilir.
16- Güveç: Yörede göveç tabir edilen özel
kaplarda, özel günler için hazırlanan bir et yemeğidir.
17- Darı Aşı: Darı kırılır. Kaynatılır. İçine
kekik ve ayran katılarak yapılır.
18- Patlıcan Gömmesi: Küllü ateşte
patlıcanlar pişirilir. Biber, domates ve soğanla hazırlanır.